Denk mee!

Ook ideeën over de Brabantse Omgevingsvisie? Laat het weten »

Proces en inhoud omgevingsvisie, De ontwerpende aanpak

“We leven in een veranderende wereld waarin we moeten samenwerken. De ontwerpende aanpak werkt vanuit deze houding”

 In de foyer van het provinciehuis schuiven Peter Struijk en Hank van Tilborg aan voor een interview over de ontwerpende aanpak van de Brabantse Omgevingsvisie waarmee zij volop bezig zijn.

Peter Struijk is projectleider Omgevingsvisie. Hij en zijn team staan aan de lat voor het tot stand komen van de Brabantse Omgevingsvisie. ‘Wij werken samen met veel collega’s en externe partners aan de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie raakt zowat het gehele provinciale beleid waar wij voor staan’, zegt hij gedreven. ‘Veel collega’s dragen hun steentje bij aan het verwezenlijken van de Brabantse Omgevingsvisie.’

‘Het is in ieder geval een van de meest complexe opgaven waaraan de provincie werkt en dat zit hem in de samenhang en integraliteit van het vraagstuk. Het meest boeiende vind ik het verbinden van al die verschillende meningen, standpunten en belangen binnen de organisatie en daarbuiten. En dan hebben we nog het politieke veld waarin wij opereren. Het is al met al een prachtige arena.’

Doorbreken van sectoraal denken

Hank van Tilborg is landschapsarchitect. Hij werkt bij een bureau voor landschapsarchitectuur in Amersfoort. ‘Daar ben ik een van de partners’, vertelt hij. ‘Wij werken op heel diverse terreinen en schaalniveaus, van particuliere tuinen tot de uitbreiding van de tweede Maasvlakte en alles wat daar tussen zit. Om tot een ontwerp te komen werken we stapsgewijs van schets naar schets.

Voor de Omgevingsvisie ben ik gevraagd om te werken als een soort buitenboordmotor. Ik probeer te kijken naar synergie en frictie van verschillende thema’s. Waar zit verbinding en synergie? Waar klikt het en waar wringt het? In dit huis is men erg gewend om in sectorale programma’s te denken en dat moeten we, waar mogelijk, zien te doorbreken om tot een brede visie te komen.’

Synergie en knelpunten

Dat beaamt projectleider Peter Struijk: ‘Waar wij in het begin tegenaan liepen was dat de aard en dynamiek van de verschillende opgaven soms heel ver uit elkaar liggen. Om die te verbinden en synergie te vinden is een heel proces, waar al op veel plekken ervaring mee opgedaan is. De Omgevingswet geeft extra motivatie om hier een volgende stap in te zetten, daar zijn we de afgelopen tijd flink mee aan de slag geweest. Hierdoor kwamen we verschillende dilemma’s en knelpunten tegen die om keuzes vragen. Wat wel en wat niet te doen op bepaalde plaatsen in Brabant. Daar zijn we in deze fase, stapje voor stapje, intensief mee bezig. Dit proces van de ontwerpende aanpak helpt ons daar bij’

Contactpunten

‘Wij krijgen nu wel grip op een aantal van die contactpunten. Die kunnen we in deze ontwerpende fase verbinden’, vult Hank aan. ‘Dat geldt ook voor zaken die op het eerste gezicht tegenstrijdig lijken. Het is een uitdaging om die op te lossen. De praktijk leert ons bijvoorbeeld dat er schijnbaar een tegenstrijdigheid zit in de  natuurambitie versus stadontwikkeling. Vaak zit daar een politieke keuze aan vast. Die keuze proberen wij via de ontwerpende benadering uit te filteren.’

‘Andersom laat de ontwerpende aanpak zien dat zaken vaak dezelfde kant op wijzen die door de verschillende domeinen nog niet waren opgemerkt’, vervolgt Hank van Tilborg. ‘Wij zeggen dan: ‘’Jullie moeten samen leren dansen want jullie denken in dezelfde oplossingen maar weten dat niet van elkaar”. Dat levert soms iets op en daar worden wij allemaal sterker van.’ 

Stap voor stap

‘De provincie heeft een veranderende rol in het speelveld’, merkt Peter op. ‘De wereld verandert snel. Wij waren soms een onnodige barrière voor initiatieven, dachten vaak vooral vanuit onze regels en niet uit onze doelen. Je ziet al veel goede voorbeelden van hoe we het beter aanpakken, maar we willen onze rol in deze netwerkende samenwerking nog veel beter spelen.

De Omgevingswet heeft voor ogen om initiatieven die Brabant gezonder, veiliger en beter maken te ontplooien en succesvol te maken. ‘Dat vraagt om een andere houding van ons’, zegt Peter Struijk. ‘Een open kijk en minder acterend vanuit bestaande procedures en regelgeving.’

‘En daarbij komt dan het instrument dat de ontwerpende aanpak heet, in beeld’, vult Hank aan. ‘Een ontwerper heeft van nature misschien een wat meer open houding. En sluit meer aan bij het redeneren vanuit een initiatief. Er wordt een vraag gesteld en niemand weet precies hoe die te beantwoorden. Je gaat dat domweg schetsmatig bekijken en zo ontstaan er weer nieuwe vragen en initiatieven. Het hele proces verloopt stapje voor stapje naar een einddoel dat niet vastligt noch sluitend gedefinieerd is.’ 

Rol Provincie

‘Het komt op twee dingen neer’, zegt Peter. ‘De provincie heeft enerzijds een beschermende rol en anderzijds en een ontwikkelende rol. Wij moeten zorgen voor een goede bodem, natuur, luchtkwaliteit of wel: de basis op orde. Wet- en regelgeving legt dat allemaal aan ons op. Dit is een erg belangrijke taak en meerwaarde van de provincie. En daarnaast willen wij ook nog heel veel. Dat is meer de ontwikkelende rol. Samen optrekken om tot mooie dingen te komen. We zijn bezig met een cultuuromslag en dat is geen sinecure. Er zijn collega’s die al tientallen jaren hetzelfde ding, hetzelfde kunstje doen. Het is moeilijk om hen dus die omslag te laten maken. En doordat de rollen zo ingesleten zijn, houden ook andere partners ons in deze houding. Maar er zijn ook genoeg collega’s die daar al volop mee bezig zijn. Die zijn al veel verder, beheersen het samenspel. De cultuuromslag gaat via de weg van de geleidelijkheid. Het is een moeilijk proces. "Je moet er in geloven en aan geloven", hoorde ik iemand zeggen. Je merkt wel dat dit in de ene situatie makkelijker is dan in de andere. '

Opbrengst ontwerpende aanpak

Struijk vervolgt: ‘We zijn bezig met een verandering: de Omgevingsvisie. Dat is een stelselherziening. Een visie is ook maar één instrument vanuit de gereedschapskoffer die we de Omgevingswet noemen. Deze treedt ergens in 2019 in werking. Wij focussen nu op het instrument Omgevingsvisie. Daarna op de verordening en de programma’s die eronder komen. Maar eigenlijk is het voor tachtig procent cultuurverandering. Iedereen moet beseffen dat we in een veranderende wereld zitten en dat we het niet meer alleen kunnen. We moeten samenwerken.'  ‘De ontwerpende benadering werkt vanuit die houding’, benadrukt Hank. Een soort flegmatieke houding doorbreken, dat moet de winst van de omgevingsvisie zijn. 

Voor het team is het opleveren van de Brabantse Omgevingsvisie een mijlpaal. Maar voor Brabant is het slechts een stap – een aftrap - in een veranderende wereld. Na het aftrappen begint de wedstrijd pas. Je hebt wel de spelregels gedefinieerd, er is een veld, er zijn doelen. De scheidsrechter is niet altijd dezelfde en onze rol ook niet. Soms zijn we de keeper, soms een speler, soms zijn we reserve en soms zijn we het publiek. Dat levert uiteindelijk een heel breed en vaak verrassend en bruikbaar perspectief op.’

Reacties (3)

Tjerk Hoving
9 augustus 2017 | 21:09 uur
Ha Peter & anderen die aan de Omgevingsvisie werken,

Leuk om te lezen! Volgens mij hebben jullie aan workshop Design Thinking gehad, of niet? ;) Alle gekheid op een stokje, leuk om te lezen dat het maken van de Omgevingsvisie nog in volle vaart doordendert en ik kan me inhoudelijk helemaal vinden in het artikel.

Wellicht ook interessant, google eens op het woord 'serendipity' en kijk wat je dan vindt. Serendipity gaat ooit van het faciliteren van 'toevallige ontmoetingen' en dat vanuit daaruit weer interessante nieuwe vormen en kansen voor samenwerking ontstaan. Gewoon een idee dat me hier te binnen schoot, kijk maar wat je er mee kunt.

Veel succes nog!
Tjerk Hoving
9 augustus 2017 | 21:09 uur
Ha Peter & anderen die aan de Omgevingsvisie werken,

Leuk om te lezen! Volgens mij hebben jullie aan workshop Design Thinking gehad, of niet? ;) Alle gekheid op een stokje, leuk om te lezen dat het maken van de Omgevingsvisie nog in volle vaart doordendert en ik kan me inhoudelijk helemaal vinden in het artikel.

Wellicht ook interessant, google eens op het woord 'serendipity' en kijk wat je dan vindt. Serendipity gaat ooit van het faciliteren van 'toevallige ontmoetingen' en dat vanuit daaruit weer interessante nieuwe vormen en kansen voor samenwerking ontstaan. Gewoon een idee dat me hier te binnen schoot, kijk maar wat je er mee kunt.

Veel succes nog!
Tjerk Hoving
9 augustus 2017 | 21:09 uur
Ha Peter & anderen die aan de Omgevingsvisie werken,

Leuk om te lezen! Volgens mij hebben jullie aan workshop Design Thinking gehad, of niet? ;) Alle gekheid op een stokje, leuk om te lezen dat het maken van de Omgevingsvisie nog in volle vaart doordendert en ik kan me inhoudelijk helemaal vinden in het artikel.

Wellicht ook interessant, google eens op het woord 'serendipity' en kijk wat je dan vindt. Serendipity gaat ooit van het faciliteren van 'toevallige ontmoetingen' en dat vanuit daaruit weer interessante nieuwe vormen en kansen voor samenwerking ontstaan. Gewoon een idee dat me hier te binnen schoot, kijk maar wat je er mee kunt.

Veel succes nog!

Reageren

Reageren via je account? Log dan eerst in

Je e-mailadres zal niet op de site worden getoond.

Meer nieuws

“Van omgevingswet naar omgevingspret” wint Innovation Games

 foto: Lieke van den Oord 50 studenten, 10 innovatievraagstukken, 6 dagen. Dat zijn de ingrediënten... Lees verder ›

Over bewustwording, verwachtingenmanagement en eenduidigheid

In gesprek met Krista den Drijver en Sjef de Wit over het rapport Leerervaringen voor de... Lees verder ›

Pioniers tonen kritische blik

Valkenswaard was ooit thuis voor ruim driehonderd horecagelegenheden. Inmiddels zijn daar nog... Lees verder ›

Gemeenten en provincie werken samen aan Omgevingsvisies

Verschillende gemeenten en de provincie willen samenwerken bij het bepalen van de inhoudelijke... Lees verder ›